Genleşme Deposu

Sıcak sulu ısıtma sistemlerine, su 10 ºC7 den 90 ºC’ ye ısıtıldığında, hacmi, ilk hacminin % 3,55
oranında artar. Sudaki sıcaklığa bağlı bu genleşmeyi alabilmek üzere genleşme depoları kullanılır.
Genleşme depoları aynı zamanda sistemin güvenliğini yani basıncın yükselmemesini ve sisteme gerekli
su desteği görevlerini de yerine getirir.
Genleşme depoları açık ve kapalı olarak ikiye ayrılır:

A) Açık Genleşme Depoları

Atmosfere açık kaplardır ve sıcak sulu ısıtma sistemlerinde boru tesisatının en üst noktasının veya en
üst noktadaki radyatör seviyesinin daha üstünde bir seviyeye yerleştirilirler. Böylece tesisatın en yüksek noktasını oluştururlar ve sistemi atmosfere açarlar. Bütün tesisat bu depo seviyesine kadar su ile doludur. Suyun buharlaşması, çeşitli kaçaklar, tamir ve bakım gibi nedenlerle kaybolan su, bu depodan takviye edilir. Açık genleşme kabındaki suyun belirli bir minimum değerin altına düşmesi halinde elle veya bir şamandıra yardımı ile otomatik olarak dışarıdan sisteme su basılır.
Açık genleşme deposu faydalı hacmi sistemde genişleyen suyu alabilecek büyüklükte seçilir.
Sistemin su ile doldurulması sırasında bütün havanın sistemi terk etmesi gerekir. Bunun için üst kattaki
bütün radyatörlerde hava boşaltılabilir olmalıdır. Aynı şekilde sistemde ters U şeklinde boru geçişleri varsa
bunların da en üst noktadan havalandırılması gerekir. Havalık boruları bu amaçla sisteme dahi edilirler.
Havalık boruları sonuçta genleşme kabından atmosfere açılır. Sistemde eğer dolaşım bir şekilde
tıkanırsa ve özel bir önlem alınmazsa kazandaki su akışı da duru ve buhar oluşur. Basınç tehlikeli sınırlara varır.
Genleşme tankının sistemdeki bir başka görevi emniyet dolaşımı imkanı sağlamaktır. Kazanı açık genleşme
deposuna bağlayan emniyet gidiş ve dönüş borularından gidiş borusuyla buharın tahliyesi, dönüş borusuyla da
kazanda eksilen suyun tekrar takviyesi olanağı sağlanır.

Genleşme Deposunun Tesisata Bağlanması  

Açık tip genleşme deposu sıcak sulu ısıtma tesisatının en üst noktasına konulur. Kazan ile genleşme
kabının arasındaki emniyet boruları üzerine vana konulmaz.
Sirkülasyon pompasının kalorifer kazanından tesisata gidiş borusu üzerinde bulunması öğütlenir.
Sirkülasyon pompası yanlışlıkla dönüş hattında ise genleşme kabı en üst radyatörden en az pompa basma
yüksekliği kadar yükseklikte olmalıdır. Genleşme deposu yeterli yükseklikte değilse, pompanın dönüşte olduğu
sistemlerde üst kat radyatörlerinden hava emişi olur. Pompa her zaman gidişte olmalıdır. Gidiş ve dönüş emniyet boruları sıra ile hemen kazandan sonra ve önce, sıra ile gidiş ve dönüş borularına arada vana olmaksızın
bağlanır. Bu durumda sistem dengede ve basınç altındadır. İki ve daha fazla sayıda kazan, ısıtma tesisatında
birlikte çalıştırıldığında her kazan için ayrı bir bağımsız genleşme deposu bulunmalıdır.
Bu depolar hesaplanırken, sistemdeki ve bağlı olduğu tek kazandaki su miktarı esas alınmalıdır. Emniyet
borularının yanlış bağlanması halinde, vanaların kapalı olduğu bir anda kazan servise sokulursa genleşme
olamayacağı için kazan patlar.

B) Kapalı Genleşme Depoları
Kapalı genleşme depoları emniyet ventili ile birlikte kullanılır. Sistemdeki statik basınca ek olarak
yaklaşık 2 atü basınç getirir. Statik su basıncı, yani bina yüksekliği 40 m’ yi geçen yapılarda sistemdeki işletme
basıncı 60 mSS değerine ulaşacağı için sistemde doğrudan sıcak su kazanına bağlantı yapılması standartlara
göre yasaktır. Bu nedenle yüksek bloklarda bir plakalı eşanjör kullanılması doğrudur.
Kapalı Genleşme Depolarının Yararları:
1- Kalorifer sistemi kapalı sisteme döneceğinden hava ile teması bulunmayacak ve korozyon
azalacaktır.
2- Kapalı kalorifer sisteminde su buharlaşıp kaybolmayacağından, su eksilmesi olmayacaktır.
3- Kapalı sistemde basınç dağılımı eşdeğerde olacağından, her radyatörün ısınması daha dengeli
olacaktır.
4- Kazanın hemen yanına monte edileceğinden, çatıya kadarı çekilen borudan, izolasyondan, boruların
her katta kaybettirdiği alandan ve işçilikten tasarruf sağlanacaktır.
5- Çatıdaki genleşme deposu kalkacağından, buradaki ısı kaybı önlenmiş olacaktır.
6- Kapalı sistemde, çatı arasındaki açık genleşme kabında bulunan suyun, kaloriferin çalıştırılmadığı
zamanlarda oluşan donma tehlikesi, bulunmaz.

Kapalı Genleşme Depolarını Tesisata Bağlanması
Kapalı genleşme depoları, üzerlerinde özel emniyet valfi, manometresi ve doldurma valfi ile birlikte
üreticiye bağlı özel formlarda satışa sunulur.
Kapalı genleşme deposu tesisata monte edildiğinde tesisata su doldurmadan önce azot basıncı bağlantı
noktasındaki statik basınca eşit olmalıdır. Basınç fazla ise gaz atılmalı, az ise gaz doldurulmalıdır.
Tek kazanlı küçük ısıtma sistemlerinde tek genleşme kabı kullanılır.
Çok kazanlı büyük ısıtma sistemlerinde, her kazana birer adet genleşme kabı bağlandığı gibi sisteme de
ayrı ve birden fazla sayıda genleşme kabı bağlanabilir. Böyle uygulamalarda kazanlara bağlı depolar, sadece
bağlı oldukları kazandaki genleşmeleri alacak şekilde seçilir. Sisteme bağlananlar ise kazan hariç sistemdeki
genleşmeleri karşılamalıdırlar.
Kapalı genleşme depolu sistemlerde, sisteme hava girişi çok kısıtlıdır. Bu nedenle hava boşaltımı açık
depolardaki kadar önemli değildir. Ancak sisteme bir hava ayırıcı (separatör) konulması öğütlenir. Kalorifer
tesisatı çatı katındaki havalık borularının toplandığı hava tüpünden otomatik pürjör veya elle kumandalı vana
yardımı ile havalandırılmalıdır. Sisteme elle su doldurulduğunda aşağıda anlatıldığı gibi sistemdeki hava dışarı
atılmalıdır.

  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

DMCA.com